Jean-François Noëlas (1729)

1. Ratio quae potest ratiocinando comprehendi, non est aeterna Ratio. 2. Nomen quod potest nominari, non est aeternum nomen. 3. Non ens appellatur Caeli et Terrae principium. 4. Ens vocatur omnium rerum mater. 5. Itaque aeternum non ens concupiscit per contemplationem suarum perfectionum. 6. Aeternum ens concupiscit per considerationem suorum terminorum. 7. Ista duo (non ens et ens) simul prodeunt sed diversé nominantur. 8. Eadem (vero iis nominibus) appellatur profunditas, profundé penetrata, iterum profundior. 9. Omnium mirabilium porta.

1. In mundo quaecumque (aestimatur) pulchra, sunt pulchra, eadem (verò) vitiosa. 2. Quaecumque noscuntur Bona, sunt Bona, eadem (tamen) non Bona. 3. Ideó existens et non existens simul nascuntur. 4. Difficile Facile mutuó se perficiunt. 5. Magnum et Parvum mutuo (se) figurant. 6. Altum et Humile mutuum respectum habent. 7. Tonus gravis et lenis mutuó concordant. 8. Ante et Post se subsequuntur. 9. Quare sanctus haeret in sine actione. 10. Promulgat non loquendo doctrinam suam. 11. Omnes res producit et non recedit. 12. Producit et non habet, facit et non gloriatur. 13. (Ejus) merita perfecta (sunt) et non sistit. 14. Hoc quod non sistit (in illis) est (ratio) (merita ejus) non transeat.

1. Nil superaddere prudentiae facit ut (populi jurgia non habeat,) non rebellent. 2. Non aestimari merces comparatu difficiles facit ut populus non fit fur. 3. Non apparere quae appeti possunt facit ut cor non agitetur. 4. Quare sancti regimen evacuat populi cor, viscera solidé replet. 5. Debilitat cupiditatem (voluntatem), ossa vegetat et firmat. 6. Facit populum suum esse sine proprio judicio, sine propriá voluntate. Nil ultra sciat, nil ultra aestimet aut concupiscat. 7. Facit ut proprium judicium habentes audeant agere. 8. Actio sine actione continuó nihil non regit (efficaciter).

1. Tao vacuus videtur. 2. Inde terminum ejus forte putas non plenum esse. 3. Proh! Oceanus est. 4. Similis est omnium rerum primo parenti. 5. Exacuit ejus acumen. 6. Explicat ejus chaos. 7. (Sibi) unit ejus splendorem. 8. Eamdem ejus substantiam habet (quam ob spiritualitatem voco pulverem). 9. O Puritas! 10. Videtur quasi conservatus. 11. Nos non scimus cujus filius. 12. Imago supremo Domino prior.

1. Caelum-Terra non clemens utitur omnibus rebus (quasi) sint paleati canes. 2. Sanctus utitur plebe (sua) (quasi) sit paleatus canis. 3. In mundo homines, illi nonne similis sunt fabrili folli. Vacuus, non revolvitur in sinus motus, multo magis exit flando. 4. Multa verba, numeri exhausti, non sicut servare medium.

1. Vallis spiritus non moritur. 2. Veré dicitur profunda (admirabilis) mater. 3. Profunda matris porta veré dicitur Caeli et Terrae radix. Equae uterus. 4. Continuatá in serie ea quasi conservat. 5. Utitur sine labore (non laborans).

1. Caelum diu durat: Terra antiquissima est. 2. Caelum et Terra quare possunt durare et perseverare (tam diu), quia illa non ex se producta sunt, ideó possunt diu existere. 3. Unde Sanctus postponit suum corpus (suam formam visibilem), et inde corpoream suam formam anteponit. 4. Ponit extra suum corpus (pendit suam formam visibilem), sed per hoc illud (illum) conservat. 5. Non est hoc se habere sine respectu ad se. 6. Immo ideó efficaciter perficit suum privatum commodum.

1. Summé bonus est velut aqua (similis est aqua). 2. Aqua bonitate suá utilitatem affert rebus omnibus et tamen non contendit. 3. Loca habitat (a) caeteris hominibus quae abhorrentur. 4. Ideó accedit ad Táo. 5. Habitat bené (seu pacifice) in Terrá. 6. Cordis bonitate immensus est. 7. Dando bené pius est. 8. (In) verbis bené fidelis. 9. Regimen bené dirigit. 10. In agendo suavitate potens. 11. Adducit bené tempora. 12. Hoc ipsum quod non contendit: ratio est cur sine vituperatione sit.

1. Plenus est (vas) et reples (illud:) melius foret illud relinquere. 2. Tenue (est) et attenas illud non poteris diu tenere (prae manibus). 3. Aurum margaritae pretiosi lapides implent (tuas) aedes non illa poteris (diu) servare. 4. Dives et inde superbus ipse relinquit sibi post mortem sua peccata. 5. Meritum perfectum (est) fama sequitur personam (si) deseras Caelestis sapientia est.

1. Continetur circumscripto in corpore ita tenens unitatem cum illo ut non possit separari! 2. Sponte sua (fit) materia, et summé mitis, ita ut velit esse infans. 3. Abscondit profundum aspectum, ut possit non nocere! 4. Amore populi regit imperium: virtus (regiminis ejus) sine actione est. 5. Caeli portam aperit: virtutem illam habet sine faemina! 6. Illuminat quatuor mundi partes; hoc potest sine scientia. 7. Producit res istas: producens est: nutrit illas: nutriens est. 8. Producit et tamen nihil habet. 9. Operatur et tamen non gloriatur (ex opere). 10. (Omnium) caput est, et tamen non dominatur. 11. Veré dicitur Táo (profunditatis) virtus.

1. Triginta radii coeunt in unum axem (rotae et currüs olim illá (rotá vel illo curru) nondum existente, erant currus materia, (apta ad illum faciendum)). 2. Argilá subactá usus est ut fieret vas olim illo (vase) nondum existente, erat vasis (illius) materia, (apta ad illud faciendum). 3. Sculptae portae fenestra, ita ut sit domus: olim illá nondum existente, erant domüs materia (apta ad illam construendam). 4. Hac ratione exteriorem figuram aestima accessorium, quod non apparet aestima sortem.

1. Quinque colores faciunt hominis oculos caecos. 2. Quinque soni faciunt hominis aures surdas. 3. Quinque sapores faciunt hominis palatum hebes. 4. Equi, currus, agri, venatio faciunt hominis cor insanire (intumescere insaniam). 5. Difficiles acquisitu merces faciunt hominem perpetrare illicita. 6. Quare Sanctus est cor, non est oculos. 7. Unde resecat ista, sumit ista.

1. Favor ignominia (est) si timet. 2. Persona honorata magna miseria si corporea (sit). 3. Cur dicitur honor ignominia si timet. 4. Favor est quid inferius, habitus si timet, amissus si timet. 5. (Ita) recté dicitur favor ignominia si timet. 6. Cur dicitur persona honorata magna miseria si corporea (sit). 7. Nos ideó habentes sumus magnas miserias, quia nos habemus corpus. Si nos non habere corpus, nos habebimus quam miseriam! 8. Unde pretiose qui utuntur personá (suá) tractantes vel propter imperium populos, continuó potest per modum depositi committi illis imperium. 9. Amanter (seu populorum amantes) qui utuntur persona sua tractantes imperium vel propter populos, continuo potest per absolutam commissionem tradi ipsis imperium.

1. Qui videtur (et) non videtur, (ille) vocatur y. 2. Qui auditur (et) non auditur, (ille) vocatur hi. 3. Qui tangitur (et) non tangitur, (ille) vocatur wei. 4. Istam triadem non oportet usque ad fundum scrutari. 5. Ideó (enim) chaos (est), et est unitas. 6. Illius (mirabilis entis) superius vel anterius non (est) luminosum. 7. Illius inferius vel posterius non (est) obscurum. 8. O continuata revolutio prorsus continuata est revolutio quae non potest habere nomen. 9. (Quae) redit (semper) ad non ens vel ad non rem. 10. Veré appellatur non figurata figura, non imago imago vel quae non est res imago, vere appellatur caliginosum (aliquid). 11. Obviam eo ipsi vel obvius ipsi fio non video ejus caput. 12. Sequor eum, non video ejus posterius. 13. Apprehende firmiter antiquum Táo, id est divini principii aeterno ad intra actionis seu motüs rationem, ut dirigas hodiernum motum (seu actionem) ad extra. 14. Et poteris scire antiquum (suum primum rerum omnium initium). 15. Veré (enim) dicitur (iste) Táo ordo.

Antiquus qui perfectus est magister. Aeternus qui amat esse magister. Subtilis, seu spiritualis, admirabilis, inscrutabilis, penetrans profundus non potest agnosci. Quia non potest agnosci, ideó non connaturalis est (ipsi) (ipsi) figura seu vultus. Incertus est, heu! velut qui in hyeme vadat fluvium. Pallet heu! velut qui timet quatuor vicinos. Circumspicit heu! ipse est velut hospes. Tabescit heu! velut glacies quae incipit liquescere. Simplex est heu! ipse velut infans recens. Apertus heu! ipse velut vallis. Squallidus heu! ipse velut luto immersus. Quis potest inquinatus frui quiete? Quis potest quietus ducere longum tempus ad movendum vel quomodo ut pedetentim reviviscat? Qui conservat istum Táo, non cupit impleri. Hoc ipsum quod non impletur est cur possit velis esse et iterum perfici.

1. Qui pervenit ad vacui apicem evacuationis, conservat requiem constantem. 2. Omnes res similiter producuntur. 3. Nos utamur consideratione vel consideremus illarum exitüs seu reversionis. 4. Hae res quotquot (sunt) singulae revertuntur (ad) suam radicem. 5. Redire ad radicem vocatur quiescere. 6. Quiescere vocatur redire (ad) mandatum. Vel responsum dare mandati. 7. Reditus (ille) ad mandatum vocatur aeternitas, vel dicitur aeternus; vel reditus ad aeternum Táo 道. 8. Scire aeternitatem vocatur intelligere. Vel scire aeternum Táo 道. 9. Qui nescit aeternitatem, sinistré agit et creat infortunia. 10. Qui scit aeternitatem (fit) capax. 11. Qui capax est, certe (fit) Justus vel Aequus. 12. Qui Justus certé fit Rex. 13. Qui Rex certé caelestis. 14. Qui caelestis certé Táo. 15. Qui unitur Táo certé diu durat. 16. Et cum jam non habet corpus nulla (incidit in mala).

1. Qui longé supra (id est longe ante nos fuerunt homines) nescientis habebant illam (caelestem sapientiam). 2. Illis qui successere amaverunt illam ut parentem, laudaverunt illam. 3. Illis posteriores timuerunt illam. 4. Illis posteriores despexerunt illam. 5. Fides non abundans habet (ut) non fides (sit). Heu! 6. Proh! Quam istud pretiosé dictum! 7. Opus (sit) perfectum (sit) res succedunt (sponte sua regimine). 8. (In) populo omnes dicunt ego ex me sumus.

1. Magna sapientia evanescente apparuerunt clementia (et) justitia. 2. Prudentia (et) industria orientibus orta est (simul) magna deceptio. 3. Sex parentibus non consentientibus (inter se) enituit filialis pietas. 4. Regni familiá turbatá (et) discorde, fuit fidelis subditus.

1. Tolle Sanctitatem: tolle prudentiam: populus lucrabitur centuplum. 2. Tolle clementiam: tolle justitiam populi redibit filialis et paterna pietas. 3. Tolle industriam: tolle lucrum: latrones (et) fures non erunt. 4. Haec tria (ut) aestimentur ornamenta, non satis habent. 5. Quare fac (eos) habere cos dependentes (à te) videre simplicia, amplecti frugalitatem, carere privatis, extinguere appetitus.

Homines quod reformidant, convenit [eum] non timere. Pavet heu! Ille nondum mediator fuit! Omnes uno animo [accurrunt] quasi immolent magnam Victimam. Quasi ascendant ad vernum altare. Ego totus horresco. Eheu! Ista non praesagiebam. Quasi infans nondum Puer. Subeo, subeo heu! velut qui non habet quó redeat. Multitudo (illa) omnis habet superfluum: et ego solus quasi derelictus in morte. Ego ignoratis hominis cor proh quam habui! Innocens et simplex heu! Saeculi homines lucent et splendet. Ego totus merens, desolatus. Derepente heu! (In tenebris sum, quasi sol obscuratus). Derelictus sum heu! videor non habere cui insistam, cui innitar. Multitudo omnis habet me prorsus in ludibrium vilem. Ego prorsus diversus factus ab hominibus, sed pretiosa quae me aluit mater. 1. Litteras et eloquentiam tolle (quae cum simplicitate et sinceritate veram sapientiam destruunt) nihil legendum erit. 2. Compositus adulationis sermo: fucata urbanitas an praestat? Si simul tollantur quid ei periculi? 3. Simulata probitas, exterior honestas ab improbis quod inde mali?

Magna virtus figuram habens, ipsa est Táo. Venit Táo, ipse est Res. Idem lux: idem tenebrae. O Tenebrae! O claritas! In isto est imago (magna). O claritas! O Tenebrae! In isto est Res (corporea). O arcanum! O profundum! In isto est Puritas. Illa puritas summé vera. In isto est Fidelis, sive est. Ab antiquo usque nunc ejus Laus non praeterit. Quia portam aperit omni vivere incipienti. Nos per quid scimus omnis ad vitam venientis causam? Per illum.

Bene integrum quod se inflectit. Bene rectus qui se curvat. Bene plenus qui (se ipso) vacuus. Bene ornatus qui sine ornatu est: id est qui ornatum non quaerit. Multum habet, qui parum habet: id est qui paucis contentus est. Qui multum habet, nescio an aliquid habeat? (Quare Sanctus) magna unitate (quae Táo 道 est) ipsamet aeterna sapientia, ipsi, inquam, substantialiter unitus, verae sapientiae regulam, mundique exemplar se praebens. Non se videt; ideó bené videt. Non se ostentat; ideó fit illustris. Non jactat sua merita, idem meritam laudem habet. Non se altius praefert ideó dominatur in omnes. Ob hoc ipsum quod nemini resistit, ita potens fit ut nemo possit ei resistere. Antiquum istud adagium: bene integrum quod se inflectit. An vero inane dictum? Ad hoc reducitur omnis perfectio.

1. Lene verbum est a se, seu ex sua ipsius naturá est. 2. Furentes venti non finiunt unum mane (id est non durant per mediam dici partem). 3. Repentini imbres, seu subitaneae procellae non finiunt unum diem (id est non durant per diem unum). 4. Quis producit illos (ventos et imbres)? Caelum et Terra. 5. Caelum et Terra ultra non possunt perseverare (in statu violento). Ergo a fortiori in hominibus (non durat status violentus). 6. Itaque qui sumit suam agendi rationem a Divini Principii actione, Táo assecla, unit se cum Táo. 7. Virtutis sectator unit se cum virtute. 8. Peccator unit se cum peccato. 9. Qui unit se Táo, Táo illum delectatione afficit. 10. Qui unit se cum virtute, virtus etiam delectat illum. 11. Qui unit se cum peccato, peccatum etiam delectat illum. 12. Fides non sufficiente est infidelitatis.

1. Altior non fit qui in pedes se eregit vel staturae nihil adit. 2. Longum iter non conficit, proceros qui profert passus. 3. Non bené videt qui se nimis videt vel oculatus non est qui se nimis considerat. 4. Magnus non est qui vult aliquid esse vel qui se magnum aestimat. 5. Meritum amisit qui se jactat. 6. Non dominatur qui dominari affectat. 7. Sapiens olim dicit. 8. Cibus nimius nauseam excitat vel cibum nimium, obesiorem figuram nemo non odit. Id est quidquid in corpore ultra naturam est, displicet. 9. Sapiens ista non quaerit.

1. (Antequam) rerum chaos fieret, ante, inquam, fuit Caeli et Terrae generatio. 2. O solitudo! O quies! 3. Solus stat, et non mutatur. 4. In omnes partes movet se, et non laborat. 5. Debet aestimari mundi mater. Potest. 6. Nos non scimus ejus nomen. 7. Caractere descriptus vocatur Táo. 8. Improprium est ipsi nomen, vocatur magnus, vel unitas Homo. 9. Qui vocatur Táo, vocatur exiens tanquam non rediturus. 10. Qui exit non rediturus, vocatur longe distans. 11. Longe distans vocatur Rediens. 12. Ergo Táo magnus, Caelum magnum, Terra magna, Rex etiam magnus. 13. Intra eosdem terminos sunt quatuor magna. 14. Sed Rex habitat unus. 15. Homo virtutem habet Terrae, Terra virtutem habet Caeli. 16. Caelum virtutem habet Táo: Táo virtutem habet entis a se.

1. Gravitas est levitatis radix. Quies est velocitatis dux (id est principium). 2. Quare Sanctus absoluto die laborat, nec dimittit currum gravem. Vel gravis ipse et constans. 3. Quamvis habeas gloriam, apparatum, epulas, domos antecellentem modo. 4. Quid porro? decies mille currum Dominus (ut sis) tamen si propter corpus leviter tractas imperium. 5. (Currus) levitas continuo perdit radicem: velocitas perdit ducem.

1. Qui bené incedit, sine vestigio (incedit) sine non facit orbitas, ut currus gravis et tardus. 2. Qui bené loquitur, sine hiatu et errore [loquitur] sive non haeret in loquendo nec paenitendos errores facit. 3. Qui bene numerat, sine paxillis [numerat] et sine libro qui numerorum rationes exhibeat. 4. Qui bené claudit, sine porta [claudit] claudit, et ultra non aperitur seu non potest aperiri (quasi obserat). 5. Qui bené ligat, sine fune [ligat] ligat (seu stringit), et ultra non solvitur et non potest solvi. 6. Quare sanctus (quinque ista perfecte exercens) aeternam per naturam suam (juxta alios) semper perfecte salvat hominem. 7. Ideó non dimittit hominem. 8. Per aeternam naturam suam perfecte salvat materiam (naturam corporalem). 9. Ideó non dimittit materiam (naturam corpoream). 10. Veré appellatus (ab antiquis) involuta claritas. 11. Igitur Bonus non Bonorum Magister (fit). 12. Non boni Boni natura fiunt peccatores. 13. Qui non colit istam (talem) magistrum. 14. Qui non amat suam naturam (in illo). 15. Quantumvis peritus sit, magnus caecus est (summopere caecutit). 16. Veré, (enim) censenda (haec doctrina) necessaria et eximia.

1. Scit suam patris virtutem: conservat suam matris virtutem. 2. Est mundi receptaculum (vel juxta alios Alveus). 3. Est mundi receptaculum (vel Alveus). Aeterna virtus, non separatur ab illo. 4. (Sed) recidit ad Infantem. 5. Scit suum Album (lumen): conservat suum nigrum (suas tenebras). 6. Est mundi Exemplar. 7. Est mundi Exemplar. Aeterna virtus non deficit (in illo). 8. (Sed) pervenit ad Ens illimitatum (seu ad apicem sine apice ulteriori). 9. Scit suam gloriam: conservat suam ignominiam. 10. Est mundi vallis. 11. Est mundi vallis. Aeterna virtus certé plena est (in illo). 12. Pervenit ad Ens nudum, (et integrum). 13. Ens nudum respergit se. 14. Continuó est vas: vel deinde fit. 15. Sanctus utitur illo (vel illis) continuo est (fit) administer et caput mundi, maior natu mundi. 16. Ideó magnum regimen non abrumpitur.

1. Sumis cupiditatem (pro regulá et duce) et occupas imperium; et actione externa tractas illud. 2. Ego videns hoc, non me teneo. 3. Imperii spiritualis machina non debet agi (per actionem externam). 4. Qui (sic) agunt (illam) convellunt illam, qui per vim trahunt (vel qui violenter tractant) perdunt illam. 5. Igitur Res vel praecedunt vel sequuntur; vel habitu exsuflantur vel vehementiori flatu extinguuntur; vel resistunt; vel obediunt; vel salutiferae vel mortiferae sunt. 6. Quare Sanctus tollit quod abundantius; tollit quod excedit in magnitudine, tollit quod nimium in virtute.

1. Qui per Táo 道 agens, ministerque ejus hominum Dominus est (ille) non utitur militibus ut vim inferat mundo. 2. Hujus modi res amant mutationem. 3. Exercitus ubi stetit (locus) spinas (et) tribulos parit (vel). 4. Magnum bellum post, certé est infaustus annus. 5. Bené (si bellum tractas) rem decide vel vince vel pareant hostes et fini (bellum) nec audeas usurpare et vim inferre. 6. Vicisti (decide) vel paruerunt: at ne arrogans fias. 7. Vicisti (decide) vel parere coegisti at ne te jactes. 8. Vicisti (decide) at ne superbé (utaris victoria). 9. Vicisti (decide) at ex necessitate (quia ferri ultra non potuit). 10. Vicisti (decide) at ne violenter agas. 11. Planta (herba) cum firma (est facta) continuó marcescit (seu senescit). 12. Veré (etiam) dicitur non est ratio: sine ratione quod fit breve finitur; adversatur rationi quod adversum rationi.

1. Qui amant bellum non boni hominis vasa (sunt). 2. Omnes oderunt illos. 3. Unde qui est sapiens non sistit in bello agendo. 4. Hinc est quod sapiens (sive Togatus Magistratus) tempore pacis ubi habitat continuó honoratur (seu honoris sedem habet) ad sinistram. 5. Qui utitur (seu qui praeest) militibus continuó honoratur in dextera. 6. Miles non boni hominis vas: nequaquam sapientis vas. 7. Non potuit absolvi (quovis alio modo) ideó (tandem) adhibetur iste. 8. Pax et tranquillitas est supra (sive anteponenda). 9. Vincere et nec pulchrum est. 10. Et pulchrum habere est delectari mactatione hominum. 11. Qui gaudent mactare homines non debent obtinere aestimationem in imperio vel inter imperii. 12. Boni omnis officia honorantur ad dexteram. 13. Assessor praefecti generalis armorum manet (locum habet) sinistram; praefectus ipse generalis armorum manet (locum habet) ad dexteram. 14. Proverbium ait: locum supremum in militari regimine ergo juxta funebrem ritum habitatio ei detur. 15. Occidit hominum multitudinem copiosa utens misericordia, compatiatur et ploret illos. 16. Pugnando vicit, juxta mortuorum ritum habitatio ei detur.

1. Táo aeternus non habet nomen. 2. Innominabilis, licet parvus (fiat) mundus non audet (ipsi) servire. 3. Minister Rex si possit (receptum) servare (illum), omnes creaturae praesto erunt ex se ad excipiendum eum. 4. Caelum et Terra se unient ut descendat dulcis ros. 5. Populi non habentes mandatum, tamen ex se pacificabuntur. 6. In principio regiminis habebit nomen. 7. Nomen et postquam habuerit, ille etiam sciet insistere (id est ubi insistendum). 8. Sciet insistere ideó non periclitabitur. 9. Comparatus Táo 道 quando erit in mundo. 10. Similis erit rivo vallis in flumina, et mare current.

1. Homines nosse prudentia est. Nosse se ipsum perfecta scientia. 2. Alios qui vincit, robustus est. Qui sui victor, vere fortis. 3. Suo contentus Dives. Patiens laborum ille ver est. 4. Qui non perdit quod ipse est diuturnus. 5. Moriens qui non moritur vere longaevus.

1. Magnus Táo immensus quam est! 2. Ille potest virtutem extendere (ille virtutem extendit) à sinistris et à dextris. 3. Res omnes creatae innixae sunt ipsi ut producerentur et non discedit (ab illis). 4. Opus (ejus) perfectissimum non laudem habet. 5. Amate (et) nutrit omnes res et non dominantur (ipsis). 6. Unde semper sine cupiditate potest vocari ab exiguitate (sua apparente). 7. Omnes res revertuntur sciunt dominum (suum). 8. Potest appellari a magnitudine (suá). 9. Quare Sanctus ad finem usque non est Magnus et ideó potest perfectam facere suam magnitudinem.

1. Apprehendere magnam imaginem. Mundus abibit: abeat et non nocebit. Quies tranquillitas pax (erit). 2. Musica in convivio recedente hospite, finem habet. 3. Táo quando aperit os seu quando loquitur insipidus est illi qui non habet gustum (ejus). 4. Qui vidit non satis vidit: qui audivit non satis audivit. 5. Qui eo usus est non potest deserere illum. Vel potius: utilitates ejus non possunt exhauriri.

1. Aggrederis cupiditates (quasi qui velis) uno ore glutire illas, certe hoc ipso dilatas illas. 2. Aggrederis cupiditates et vires omnes illis vis statim adimere: certe hoc ipso roboras illas. 3. Aggrederis cupiditates et uno ictu vis delere illas: certe hoc ipso erigis illas. 4. Aggrederis cupiditates et furis instar uno momento vis illas abripere. Certe hoc ipso tribuis illis et auges illas. 5. Verum est hoc dictum subtile se profundi sensus: molle vincit durum: infirmum vincit forte. 6. Piscis non debet extrahi ex aquá profundá. Imperii armis non convenit uti admonendos populo armorum vi non informantur populi.

1. Táo aeternus non agit et tamen nihil non agit. 2. Minister Rex si quando obtinuerit (illa) conservare. 3. Omnes res incipient ex se converti. 4. Conversae deinde volent producere (ultra progredi). 5. Nos incipiemus invigilare in illum. 6. Per innominatum nudum ejus seu per Non Ens ejus. Qui sine nomine et nudus est etiam sine amore et desiderio est. 7. Nihil desiderans fruitur quiete. 8. Mundus incipiet seipsum ex se rectum facere.

1. Prima et originalis virtus, quia virtus non fuit, ideó summam virtutem habuit. 2. Posteriorum temporum virtus quia sine virtute nunquam est, ideó nullam virtutem habet. 3. Prima illa virtus sine actione fuit: per non actionem efficacissimé egit. 4. Posterior virtus tota in actione est: et per actionem agit. 5. Prima distinctas inter virtutes clementia actionem habuit, per non actionem efficaciam obtinuit. 6. Justitia clementia comes addita actionem habuit: Ejus efficacia ab externa vi, seu actione venit. 7. Honestas quae priorum virtutum locum obtinuit, et nunc viget, tota in actione est, sed nihil obtinet. Continuó laeditur, laesa non nisi verberum vi restituitur. 8. Igitur primaevae virtutis origo fuit motus ille aeternus qui divinae sapientiae generatio est: ipsamet vero Divina illa sapientia conditi a se hominis cordi se infundens illumque ad omne bonum ultro et quasi inscium impellens hominis fuit originalis virtus. 9. Divinae sapientiae felici (per peccatum) amisso regimine successit clementia, primaevae non nihil affinis sapientiae; hominibus vero in peius ruentibus cum jam per clementiam non continerentur, successit Justitia Divinam etiam satagens sapientiam revocare. 10. (sic) Ultima vero a Philosophis inducta est Honestas. 11. Nihil illi cum Diviná Sapientiá commune. Boni regiminis ementitam quamdam habet speciem. At re ipsá subvertit cor hominis, malorumque omnium in republicá funesta est origo. 12. Vana illa ars prudentiae, quae vult per se obviam ire difficultatibus, et eventibus omnibus, flos quidam sapientiae est, attentius inspecta vera est imprudentia quae ad omnem inscitiam inducit. 13. Unde Magnus ille Mundi Magister qui ut doceret nos naturam nostram sibi sponsam sociarit solidis in rebus amplectitur, vanam speciem negligit. 14. Veritatem quaerit non florem inutilem. Uno Verbo istum rejicit: istam elegit et ei firmiter adhaeret.

1. Quidquid in mundo antiquius est, unitatem habet ut principium suum. Vel ab unitate habet ut tale sit. 2. Caelum ab unitate habet ut purum sit, et claritate sua mundum illuminet. 3. Terra habet ut firma et solida sit. 4. Hominis anima habet ut spiritualis sit. 5. Vallis habet ut extensa et aperta sit, ut in sinum suum confluentes aquas excipiat. 6. Res omnes habent ut producantur. 7. Rex Administer habet ut sit mundi regula, et exemplar. 8. Ejus divinae naturae summus apex est Unitas (quae est a se). 9. Sine illá unitate caelum non illuminaret, et dissolveretur. 10. Terra firmitate carens brevi dissiparetur. 11. Spiritus hominis sine intelligentiá brevi evanesceret. 12. Vallis aquas non exciperet et brevi siccaretur. 13. Creaturae omnes amoto illo principio quod dat illis esse, et producere, ad nihilum brevi reverterentur. 14. Ipsemet Rex Administer sine illo principio mundi exemplar non esset, et personae ejus dignitas illico caderet. 15. (Parva ergo quae videtur unitas omnium Basis est et vera Radix). Hinc collige quod verus honor in humilitate radicem habet. 16. Altum aedificium profundum habet fundamentum. 17. Unde Rex Administer hos titulos sibi sumit et honori ducit, orphani, hominis sine auxilio, egeni pauperis. 18. Se se vilem aestimare virtutum omnium fundamentum esse nonne vides in hoc sancti exemplum. 19. Necquamquam minus hinc illum aestimandum putes! 20. Ideó enim ad summum gloriae et honoris fastigium evehitur. 21. Currus suos vana ex gloria qui numerat, et inde intumescit, illos non meretur et brevi amittet. 22. Gemmarum raro in numero qui non vult ex se, communes inter lapides vilis cadat, et lapis aestimetur.

1. Divini principii motus ordo est ordo, inversus caeteris motibus plane contrarius. 2. In molli virtus ejus. 3. Caelum, Terra, res omnes producuntur ab eo quod est. 4. Quod Est producitur ab eo quod non Est.

1. (Triplex est genus hominum, qui doctrina de Divino Táo audiunt.) Primum est illorum qui quod audierunt studiosé observant, et in agendo huic doctrinae se conformant. 2. Secundum genus ac magis commune eorum est, qui quod de Táo dictum audierunt partim credunt, partim non credunt, partim observant, partim non observant. 3. Tertium et infimum genus est eorum qui sublimem hanc doctrinam, irrident et sibilant. Insipida talibus hominibus et risu digna si non videretur, illa doctrina caelestis et divina sapientia non esset. 4. Itaque Imprudentium et Irrisorum hominum nullá ratione habitá, pro veris sapientibus primae aetatis sapientum a me collecta nonnulla referam adagia. 5. Táo 道 qui in suo yeü 有 totus luminosus est seu, in sua productione, idem in suo và 無 seu in suá unitate praecisá summé caliginosus (vel ut alii volunt) Divini Entis naturam qui scrutatur caecutiens fit. 6. Qui Táo 道 bene ingreditur, retrocedendo ingreditur. 7. (Prima illa persona quae Divino in Ente ante alias origine est, et per mentem quasi prius existens concipitur) Prima, inquam persona simplex qui appellatur, genus quoddam est, consortes tamen producit ejusdem naturae personas, et per illas creata omnia. 8. Suprema virtus valli comparatur, (quia Sanctus se infra omnes demittit et apertus est ut omnes in sinum suum confluentes excipiat). 9. Summus splendor (Patris Aeterni) fit quasi opprobrium hominum. 10. Virtus illa per quam facta sunt omnia, videtur quasi infirma et insufficiens. 11. Virtus sublimissima et mirabiles producens effectus, nihil nisi per vias arcanas et quasi furtim producit. 12. Summé simplex et immutabilis, similis fit iis qui mutationibus subjiciuntur. 13. Magnum quadratum angulos non habet. (quia qui terra est, cujus numerus est 4 in doctrina sinica, idem est caelum cujus symbolum circulus). 14. (Magnum vas Táo 道 continens) fit ad mundum vesperam. 15. Vox omnium potentissima Divini Verbi susurrus. 16. Magna imago sine figura est. 17. Táo in se, seu Divini principii natura abscondita est et proprium nomen non habet. 18. Divinus Táo quia suaviter disponit omnia et rerum omnium naturae se accommodat in agendo, ideó agit perfectissime et nihil non obtinet.

1. Motus Divini principii producit unum. 2. Primus (ille) producit secundum. 3. Duo (isti) producunt tertium. 4. Tres (isti) producunt omnes res (creatas). 5. Omnes res creatae invité portant obscuritatem (seu yin) et amplectuntur motum (seu lucem). 6. Intra subiens aer servit ad concordiam. 7. Homines quae abhorrent, sunt (ista) orphanum esse, solitarium esse, pauperem esse. 8. Sed Rex Administer habet illa ut sint (sibi) honoris tituli. 9. Unde res si forté nocivae sunt, inde ipsi utiles. 10. Quae commodae, inde ipsi nocivae. 11. (Prisci) Homines quod docuerunt ego etiam doceo. 12. Fortis trabis unitus non obtinebit suam mortem suae mortis tempus naturale. 13. Nos (illum) sumemus ut sit magister (vel legislator noster).

1. Increatis actio quae omnium lenissima est, et quasi sine actione, durissima quaeque subdit et penetrat. 2. (Divino in Ente) và 無 et yeü 有 intrant in vü 無, id est Divino in Ente actio qua producuntur personae, seu yeü 有 absolutum quia actio est sine actione, motus sine motu, ita yeü 有 ut sit in vü 無 et per và 無 respectivum: actio illa, inquam, quia lenissima est utpote quae intra naturam manet, ipsiusque naturae est effusio inaccessum và 無 absolutum penetrat et ad illum ineffabile revolutione continuo redit. 3. Hinc profecto docemur actionis sine actione (yeü quod simul est vü) quanta sit efficacia. 4. Sine verbis hominis informare, sine actione multa et magna facere. In mundo pauci sunt qui ad hunc sapientiae apicem perveniant. Vel juxta alios in mundo illius qui Divinum verbum est, sapientiae est apex.

1. Honor tuus, aut vita tua utrum te tangit proxime? 2. Corpus tuum, aut thesaurus tuus utrum pretiosius? 3. Habere, aut perdere utrum maius malum est? 4. Enim veró qui inordinatum affectum habet ad honorem curis agitatur et anxietatibus. 5. Qui multa colligit et thesauros abscondit, uno momento gravi cum dolore gravem patietur ruinam. 6. Sorte suá contentus irrisioni non exponitur. 7. Divitiarum cupiditatem qui coercet, pericula non timet. 8. Incolumisque et tranquillus longam poterit vitam ducere.

1. Qui summé perfectus, videtur imperfectus: nihil vulgare in eo esse usu cognoscitur. 2. Minus abundans et quasi vacuus videtur qui summa plenitudo est, ex eo quae prodeunt omnis generis bona vacui illius plenitudinem monstrant. 3. Summa rectitudo quasi sinuosa est, omnibus se accommodans. 4. Summa sagacitas quasi Rudis et ingenua est. 5. Qui bené disserit semper cedit et annuit. 6. Agitatio corporis depellit frigus, quies calorem mitigat. 7. Vera illa in mundo, et rectissima perfectionis omnis regula et exemplar, cujus in ipso motu quies non cessat, et actio sine actione est.

1. Imperium si sapienter regitur, ad hoc domi aluntur equi ut ex eorum stercore impinguentur agri. 2. Ubi cessat bonus ordo, civesque discordes deseruit sapientia, militum equi in ipso belli campo nascuntur. 3. Vitium maius nullum est quam semper magis ac magis appetere. 4. Calamitas maior non est quam nescire cupidinem refrenare et suo contentum vivere. 5. Pestis omnium saevissima illud desiderium habendi. 6. Qui scit satis habere cum eo quod satis habet; semper illud conservabit, et pacifice possidebit.

1. Qui domo non exit, perfecté scit quidquid est et fit in mundo. 2. Ad fenestram curiose non respicit omnem tamen syderum ordinem intuetur. (Non ita dici potest de caeteris hominibus.) 3. Ut multum excurrant in diversa loca, longé tamen absunt ab omnimoda illa cogitatione rerum quae in mundo sunt aut aguntur. 4. Ut multum laborent pauca admodum veré addiscunt. 5. Verum hac ipsa ratione Sanctus nil opus habet movere se ut norit omnia. 6. Nil opus habet corporeis oculis res inspicere, cujusque naturam ex se perfecte sciens, proprio nomine singulas appellat. 7. Sine labore, et actione (solo verbo) facit omnia, et singula quidem in suo genere perfectissima.

1. Litteratorum in schola semper acquiritur. 2. In schola Táo perpetuo detrahitur. 3. Detrahit ergo Táo, et iterum detrahit, nec cessat detrahere donec alumnos suos propria omni actione evacuaverit. 4. Evacuatus homo et propria actione liber tunc veré potens ad agendum efficitur. 5. Unde Mundum qui perfecté administrat, constans est in non actione, id est per non actionem illud constanter administrat. 6. Per actionem propriam qui vult imperium regere, insufficientem illam esse experietur.

1. Sancti cor non est idem erga omnes. 2. Juxta hujusque hominis affectus cor suum (unicuique) accommodat. 3. Bonos inquit meliores facio: peccatores (non dedignor;) bonos et eos facio. 4. Mira sané Sancti bonitas et sua virtus. 5. Qui mihi fideles sunt (iterum ait Sanctus) adhuc fideliores facio; qui a fidelitate declinant ad eam eos reduco. 6. Constans et immutabilis est ejus fidelitas et amor erga homines. 7. Sanctus in hoc mundo vivens semper solicitus est, cor ejus repletur amaritudine, quia cor hominum repletur sordibus. 8. Trahi se sinunt omnes oculis, et auribus suis; id est currunt omnes in praeceps vaná rerum apparentiá delusi, aut malis aliorum exemplis, et sermonibus seducti. 9. Sanctus (hominum peccata dissimulans) eos semper tamquam filios suos habet, et cum eis simpliciter agit.

1. Exire seu nasci, vita dicitur: Intrare (unde venimus) dicitur mors. (Sed hoc vulgari in sensu intelligendum non est.) 2. Eorum qui (veram) sectantur vitam plures sunt species. 3. Mortis sectantium plures etiam species sunt. 4. Hominibus istis qui videre existimantur, quia ambulant, et corpus movent, mortis loca et occasiones ubique se offerunt. 5. Unde hoc? Quia crassam vitam vivunt, id est, quia vitam aliam non vivunt nisi corporalem, quae a materia pendet, continuisque mortibus est obnoxia. 6. Contra veró verá vitá viventes boni, sicut à maioribus accepi, temporalis hujus vitae usuram capiunt advenarum in modum. 7. De iis dicitur quod iter agentes feras in bestias non incidunt. 8. Medios iter hostium cuneos incedunt, nec fugiunt loricatos milites. 9. Monoceros non habet illis ubi pedes figat; tigris quid laceret ungulis, militis gladius quid feriat. 10. Unde hoc? Quia corporis sui vita mortem aestimantes, solá spiritus sui vitá vivunt, qui à rebus sensibilibus destrui cum non possit, certe quandiu volent, locus in mundo nullus erit ubi perdatur.

1. Creata omnia originem habent in Divino Ente. 2. Magna ejus virtus fovet et nutrit illa. 3. Causae secundae materiales dant illis figuram et corpus. 4. Propria cujusque qualitas sua in specie ea constituit et perfecta facit. 5. Unde nihil est in mundo quod Divinum Táo non revereatur ut patrem, Divinaeque sapientiae virtuti non det honorem ei subjecta. 6. Omni certe honore Dignus Táo: omni honore digna magna virtus ejus. A nullo mandatum accipit, superior omnibus absoluté independens, in aeternitate suá A se, et Per se subsistens. 7. Táo 道 igitur creat omnia. Magna virtus ea fovet. Ea prodire facit: Ea nutrit: sustentat: Suam cuique virtutem tribuit: cuique propria dat alimenta: protegit, et defendit illa. 8. Producit omnia, et tamen sibi nihil habet. 9. Omnium est artifex, sed de opere non gloriatur: immó ita operatur ut actio ejus non sentiatur ipsa numquam appareat, operisque laudem causis secundis tribuat quas sibi substernit. 10. Omnium dominus dominari non videtur. Quae tanta tam sapienter operatur recte appellatur Inscrutabilis Virtus.

1. Mundus principium et causam suam habet in Divino yeü, seu actione Divinae sapientiae quae dici potest ejus mater. 2. Si homo agnoscit se tantam matrem habere debet attente considerare se esse ejus filium. 3. Si bené cognoverit se esse ejus filium, matrem suam (Divinam sapientiam) iterum in se recipit et conservat. 4. Unde fit ut post mortem nihil ei timendum fit. 5. Qui sensuum suorum portas bené claudit (ne sinat cor suum vaná exteriorum specie decipi et perverti) in morte summá tranquillitate perfruitur. 6. Qui libenter ostium aperit vanis mundi imaginibus: qui implicat se in temporalibus bonis acquirendis, a malis in morte non liberabitur. 7. Sanctus qui ad humilia se libenter inclinat et exinanit se, meritó vocatur sapiens et intelligens. 8. Veré ab antiquis appellatus Fortis qui fit infans ut mitissimus appareat. 9. Per aeternam naturam suam splendore plenam quae mori, aut obscurari non potest, morte affectam humanam naturam suam ad vitam revocat, nec dolori aut miseriae patitur ultra esse obnoxiam. 10. Hic est qui ab antiquis recté appellatus est Aeternus carne Involutus.

1. Permitte me ad horam sapere, et juxta caelestis sapientiae leges hic te monere. 2. Vel ob hoc solum quod prodigum te video, et luxüs amantem non possum rei publicae non timere. 3. Magni Táo divina via plenissima est. Caelestis illa sapientia in corde hominum infusa est, recto ejus itinere populus sponte incedit, (nisi avertatur) et feliciter vivit. 4. (Nihil veró illum a simplici vera sapientiae via magis deducit; nihil reipublicae perniciosius quam Princeps vano luxui deditus.) splendet domus ejus. (Deliciis affluit: opibus abundat: superbé prodigus thesauros inutiliter consumit; populusque ut ejus serviat voluptati, artes necessarias negligit, inanibus occupatur: Agri igitur sine cultore steriles sunt: horrea vacant, thesaurus ipse regius exhaustus.) 5. (Ad regis exemplum omnes se componunt) vestes quisque affectat pretiosas et multa arte elaboratas: gladiis instructa servorum manu incedit: fastidiuntur epulae nimis assiduo exquisitissimo vino et delicatioribus cibis, referto: immensá supellectili, opibus superfluis quisque vult abundare. 6. Hic gloriaris, his nomen quaeris. Dico hanc caelestem sapientiam non esse, sed vanam jactantiam; quae dum populum seducit et opprimit, latrones parit et ad omnes scelus viam aperit.

1. Quod firmiter aedificatum est, non dissolvitur. 2. Quod firmo amplexu stringitur, non elabitur. 3. (Longá consuetudine inducti ritus oblationum erga maiores defunctos nunquam cessabunt.) Ita qui virtutis aedificium agressus est, firmum et stabile ponat fundamentum; quod everti non modo non possit, verum altiores in dies mittens radices crescat, et vim acquirat. 4. Sunt qui propriam personam bené excolunt: virtus illorum vero virtus est. 5. Maior sané est illa, quae non propriam solam personam excolit, sed totam familiam ad imitationem trahit. 6. Uberior adhuc virtus quae concives omnes ad bonum adducit. 7. Abundantissima, quae toti regno praelucet et ad virtutis amorem omnium corda revocat. 8. Amplissima efficacissima, soliusque Sancti propria, quae ad universum orbem se extendit, totumque sibi subjicit. (Ad hanc porró virtutis et efficaciae summum apicem per istos gradus quisque pro mensura pervenire contendat.) 9. Cui datur propriam personam excolere, omni studio illam excolat. 10. Si datur familiam totam exemplo et verbis ad bonum inducere, impigré ad hoc operam impendant, plusque adhuc virtutis conetur acquirere. 11. Si ita crescit virtus ut totam quis patriam convertere possit, totus in hoc sit ut illam convertat propriamque virtutem augeat ut fiat adhuc efficacior. 12. Idem dic de illo qui in toto regno potuit verum virtutis amorem inducere; tales virtutis progressus faciat, ut ad illius perfectionem si possibile esset, accedat qui solus virtutem habet totum mundum ad se trahendi, sibique subjiciendi. 13. (sic) Mundum vero totum convertendi virtus si solius Sancti propria est, illius naturam et modum unde possumus agnoscere? 14. Ex hoc utique Sancti exemplo et hoc quod ab illo edocti posuimus, incipiendi á se principio et fundamento.

1. Qui virtutem alté in corde infixam habet, bené comparatur infanti parvulo. 2. Eum nec venenosi vermes sanie suá inficiunt. 3. Nec ferae dirissimae ungulis lacerant: nec rapacissimae volucres saevis dilaniat morsibus. 4. (Stare non potest super pedes, nec incedere) quia ossa debiliora sunt, et nervi molliores. Si quid tamen manu tenet, retinet firmiter, (nec nisi adhibitá vi ipsi eripitur). 5. Nimirum quia nondum scivit quid sit marem jungi cum feminá, tota sanguinis virtus in eo est. 6. Summé puri in eo fluunt spiritus, qui tenero corpori eas vires suppeditant. Vel summus puritatis ille apex. 7. Tota die clamitat nec cedit ejus guttur. 8. Summa tenero in corpore humorum concordia, mirus passionum consensus. Vel humorum Concordiae summus ille effectus. 9. Perfectum illum passionum consensum qui possidet, aeterná Táo 道 pace fruitur, ipsique unitus et ipse aeternus fit. 10. Nec tantum divini Táo aeternitatis est particeps, sed ejus etiam veritatis et summae intelligentiae. 11. Contra vero vitae hujus praesentis usurae qui vult addere, et refraenatis cupiditatum motibus laxat habenas, jam homo non est, sed monstrum fit. 12. Cor inquietum et cupiditatibus agitatum, rationi adversari assuescens, durum fit et inflexibile. 13. Exemplum habet in herbis: herba quae durior fit, arescere incipit, et fini proxima est. 14. Idem dic de corde hominis si jam flexibile non est et obediens caelestis sapientiae monitis, durius fit mortuum illum aestima.

1. Cui scire et intelligere propria natura est non loquitur more nostro. Vel Infans est sine verbis. 2. Idem veró loquens doctus non est seu videri non affectat, vel qui patris verbum et doctrina est apparet, ut nihil sciens. 3. Immó ipse sibi os obstruit (ipse carnem induens) sibi portam claudit. 4. Ille tamen idem patris intelligentiae est acies, in actu generationis suae Divinum chaos explicat, splendor est patris, ipsi consubstantialis. 5. Vere appellatur Táo 道 nobis cum seu nobis cum Deus. 6. Neque possumus illum fratrem nostrum appellare (spectatum in suá naturá) neque possumus illum dicere extraneum, seu non esse nostri similem et veré fratrem nostrum. 7. Ditari ab hominibus aut beatior fieri nequit sed neque ab illis quidquam damni accipere. 8. Quidquid in terris honoris accipit verae ejus gloriae nihil addit, quidquid ignominiae, nihil eidem gloriae detrahit. 9. Vere ille terrae nostrae decus et ornamentum.

1. Qui per rectas sapientiae leges Imperium administrat raró militibus utitur. 2. Sine vi, sine armis, sine poenarum metu, suavi suo regimine, virtutisque suae praestantiá omnium ad se corda trahens, mundi veré fit Dominus. 3. Unde veró scimus rem ita esse in mundo (ut suavitate plus proficiatur quam armorum vi aut aliá quavis arte)! Ex hoc. 4. Dolo et fallacia imperium repletur: nulla fides inter homines: alter alterum decipit, et opprimit: hinc illa populi egestas. 5. Multo milite populos vis continere armis assuetae illi multitudini vide ne arma suppedites, quae regiá in domo aliquando convertat. 6. Artes multae exercentur ingeniosae (sed inutiles. Vilescunt necessariae) rerum pretiosarum cupiditas exsurgit et praevalebit. 7. Licet hodie cuilibet splendida uti supellectili, pretiosis vestibus onerare se. Luxus ubique dominatur. Hoc veró honori ducis? Furum et praedonum turmis brevi loca omnia complebuntur imperii quae ruinam accelerabunt. 8. Quare Sanctus perversae isti prudentiae Caelestem suam sapientiam opponens, lectio mea sine actione est. Ars mea regendi ars est sine arte ita tamen efficax ut sponte suá populus mens mores immutet et optimos induat. 9. Inquietus non sum. Multis ac duris praeceptis non sum molestus, sed pacis amans et tranquillitatis; ideó populus ultro rectas sapientiae vias amplectitur. 10. Ego curis non angor (ut exteris e regnis opes et pretiosae merces advehantur). Proprio labore populus meus vere fit dives. 11. Ego cupiditatis prorsus sum expers: nihil quaero nihil desidero. (Ad exemplum meum componens se populus meus sine cupiditate est) simplicitate gaudet (et summa pace fruitur).

1. Regimen si simplex erit et semper idem, nil novi, nil speciosi offerens, taedium generare videtur, populus tamen docilis in simplicitate suá contentus vivet. 2. Si nimis exactum, accuratum, solicitum, adeoque inconstans pro diversis rerum eventibus, populus indocilis fiet regimenque transgressionibus (perturbationibus) continuo erit obnoxium. 3. (De futuris eventibus valde anxius es. Malis omnibus prudentiá suá occurrere te posse putas.) Nescis quod adversa prosperis, prospera sint adversis adnexa, felicitas ex calamitate oriatur, calamitas ex felicitate exurgat. 4. Quis veró scire potest felicitas aut calamitas quousque progressura sit quis et quando hujus finis futurus sit? An, amabo, certi quidquam circa hoc potest definiri? 5. (Ex est rerum hominum mundanarum inconstantia ut quod) certum ac tutum visum fuerat, modo inefficax judicetur; quod sapiens et optimum erat, sensim in vitium mutatur, horridumque monstrum tandem appareat. 6. Caeci sunt homines, (nec de futuro sententiam ferre valent): Caecitas vero illa humanae naturae adjuncta labentibus saeculis augetur et vires quasi acquirit. 7. Quare Sanctus (in regimine suo exactam illam et nimis prudentem solicitudinem fugit, futurorumque securus ad hoc unicé incumbit ut juxta naturam suam homines constanter et suavissime regat, cujusvis indoli se accommodans ut in rebus inanimatis experimur illum eorum naturae se accommodare) quadratorum igitur angulos non resecat, ut perfectiorem figuram rotundam habeant, sed in propria relinquit figura, nec naturam eorum vel minimüm laedat. 8. Quae simul unita, coagmentata, connexa sunt, ille non separat, nec dissolvit. 9. Quae dura sunt non emollit. 10. Quae lucida sunt iis splendorem non addit.

1. Qui homines ita regit ut ad serviendum caelo eos inducat, avaro nonne similis est. 2. Avarus est, quia properat redire ad illum à quo missus est. 3. Reditum hunc accelerare quid est aliud quam virtutum immensam. 4. Virtutibus ut abundet nullos non sustinet labores nullas non superat difficultates. 5. Alvea omnia ita superans, continuasque reportans victorias, ad summum illum virtutis culmen quod ne cogitationes quidem possumus assequi. 6. Ad hunc apicem qui pervenit, dignus certe est qui (recedens ad eum a quo missus est) regnum obtinet. 7. Quae regnum ipsi acquisivit aeterna sapientia, facit illud aeternum. 8. Vera illa est et profunda radix, firmumque fundamentum magnae doctrinae nostrae, quae ad aeternam vitam perpetuamque Divini Táo vel Divini Entis divisionem homines perducit.

1. Magni imperii regimen cui commissum est populos tractat eo modo quo coquuntur pisces in sartagine. Coquus non violenter eos agitat sed levi manu movet ut integros habeat. 2. Ita imperium qui per caelestem sapientiam administrat, facit ut ipsi daemones spiritus non sint: id est ut ipsi improbi et scelerati homines, daemones qui vulgo dicuntur, maligni non sint. 3. Non quod daemones spiritus non sint, sed eorum spiritus non nocet hominibus: id est non dico quod scelerati et perversi illi homines ex se maligni non sint, sed malignitas eorum non invenit nocendi locum. 4. Non quod daemones spiritus non noceant, sed Sanctus ex suá parte non nocet hominibus: id est non quod malignitas perversorum illorum hominum artem omnem non adhibeat ut noceat hominibus eosque laedat et excruciet, sed Sancti mira suavitas et Divina sapientia eorum furorem frangit et conatus facit irritos immó hominibus utilissimos. Ipse enim amat homines nec eorum perniciem sed salutem quaerit. 5. Igitur daemones à Sancto cum non adjuventur immó quo metipsi ab eo impediantur ex ipsá daemonum seu improborum malignitate hominum virtus et unio cum Sancto magis ac magis augetur.

1. Maioris regni homines si demisse et modesté agant cum exteris, totus orbis facile componetur et unietur. 2. Exemplum sume in animalibus. Faemina sistens gradum seque placide demittens, marem ad se trahit et impetum ejus vincit. 3. Pacem obtinet quia demittit se. 4. Ita si maioris regni homines modesté et comiter agant erga exteros, seque quasi inferiores praestent, eos haud dubie ad se trahent sibique sine vi subjicient. 5. Quin et minoris regni homines, illá morum suavitate, comitate et modestia possunt ad se maiora regna trahere et obtinere ut sibi socientur. 6. Modestia ergo et humilitas valet sive ad alios trahendos ad se sive ad eos alliciendos ut ad maius regnum aggregentur. 7. Maius imperium ad hoc unicé compactum est ut multi populi unionis vinculo juncti mutuó se foveant et pacifice vivant. 8. Minora regna aliud nihil quaerunt nisi admitti ad potentis regni tutelam quae ab omni injuria defendat illa et tuta praestet. 9. Et maioris et minoris regni homines optatum finem hoc modo consequentur. 10. Hinc profecto intelligis summum quid esse modeste se gerere et inferiorem se praestare.

1. Sancti naturá nihil in mundo inscrutabilius. 2. Bonorum (idem) est Thesaurus. 3. (Idem) peccatorum est refugium. 4. Egregia et gaudium mundo afferentia ejus verba ubique praedicanda sunt. 5. Actionum ejus merita satis abundant ut ad omnes homines extendantur. 6. Peccatores igitur ab eo rejici quis credat. 7. Quare si mihi dares ut imperator essem, ut inter priores res magnates locum obtinere, ut marmoream gestarem tabellam, ut quadriga veherer. 8. Quam longe beatior sum qui (se positis curis omnibus) domi sedens Divina attente meditor Sancti naturam, et sapientiam! 9. Prisci homines qui Sanctum istum tantopere coluere, quare autem illum colebant? 10. Nonne dicebant se (promissum Sanctum expetere et desiderare, nimirum ut per illum peccata sibi dimitterentur?). 11. Hoc sane est quod Sanctum super omnia aestimabile et venerandum facit, quod et justos et peccatores admittat.

1. Agit sine actione. Rerum omnium curam singularem habet liber ipse ab omni sollicitudine. 2. Rerum omnium gustum, seu intimum sensum habet nec tamen illo tangitur. 3. Justé remunerans, juste idem condemnans. Hominis personam non veretur. Magni et parvi multorum aut paucorum in oculis ejus nulla distinctio. Nec minus Sanctus est cum punit quam cum dona distribuit. 4. Summé sapiens difficillimis in rebus miram in operando facilitatem reperit. 5. Magna operatur ex rebus exiguis. 6. Et veró quidquid in mundo difficultatis venit parva, et facile superanda habet initia. 7. Quidquid magnum et ingens videmus a tenui filo, et parvis radicibus ortum habet. 8. Igitur Sanctus in suo opere constanter affectat non videri Magnus et hoc ipsum est quod sapientiam ejus supra modum commendat et eum facit vere magnum. 9. Hominibus parum credendum, qui res leviter considerant, nec prospiciunt a longe modica res quam funestum exitum sit habitura. 10. Ubi omnia videntur facilia ibi maximae difficultates occurrunt. 11. Sanctus semper attentus et omnia praevidens nobis exhibetur ideó nullum suis in negotiis malum exitum timet.

1. Quae non sunt in motu (nec hominis manum fugiunt) facile capiuntur. 2. De futuris negotiis tunc opportune quaestio instituitur, quando nullum adhuc ortum est negotium immo nullum adhuc singulariter praevisum. 3. Quod adhuc delicatum est et tenue, facile rumpitur. 4. Quae subtilia sunt facilé dissipantur. 5. Quod hodie est venit a suo non esse. 6. Bonus regiminis ordo venit a tempore quod nihil fit contra ordinem. 7. Crassae illae arbores, quas multi homines hodie vix amplectuntur, exigua, quando ortae sunt, filamenta fuerunt. 8. Praecelsae novem contignationum turres inceperunt a fundamentis profunde effossis. 9. Mille stadiorum iter à primo passu incepit seu a spatio subjecto plantae pedis qui prior motus est. (Ad quid tot exempla congeris, inquies? nimirum ut intelligas ex levibus causis parvisque initiis res nasci gravissimas, gravissimaque mala quibus nullum deinceps remedium afferri potest. Igitur vere sapientis ars tota in eo est ut rerum natura bene consideret, malorumque causas, vel in ipso extirpet exordio, quod est sine actione agere.) 10. Qui agit, destruit, qui sumit, perdit. (Id est actione tuá seu prudentia tuá, industria, et viribus tuis malis quae increverunt putas te mederi posse: acquiris et pretiosas merces exteris, e regnis magno sumptu et apparatu advehi gaudes. Non acquiris, sed perdis: imperiique periculum caro pretio comparatum aliquando lugebis.) 11. Sanctus semper agit sine actione (malis omnibus occurrit, antequam oriantur) Unde damna nulla patitur. 12. Nil sibi sumit, nil desiderat, unde nil amittit. 13. Vulgares homines semper consilium sumunt ex occasione eventuum praesentium, et ideó omnia perdunt. 14. Rerum natura a longe qui prospicit, nec minus attente cujusque futurum exitum considerat quam initium, nil imprudenter facit quod negotiis obesse possit. 15. Ideó Sanctus (optime gnarus causam primam et summam omnium malorum cupiditatem esse, cupit unicé nil cupere, aut desiderare. Curiosa et quae in pretio habentur nihili facit, (communibus contentus, et simplicitatem in necessariis aestimans). 16. Studium ponit 1º ut vanum eliminetur studium (humanae prudentiae nocivam artem inducens). 17. 2º Ut populum a vitiis et erroribus quibus implicatur reducat. 18. 3º Demum omnia restituat ad convenientem et à naturá editum simplicem statum: Ex quo exire et juxta novae sapientiae dogmata novum aliquid introducere nemo deinceps in Republicá audeat.

1. Aeternus ille qui perfecte se Táo conformat ipsemetque Táo est, studium non ponit ut populus suus perspicacior fiat, seu humana in arte prudentior. Quin potius ab hoc incipit ut faciat rudiorem, hujusque artis ignarum. 2. Difficile non regitur populus nisi quia prudentior est et abundans in suo sensu. 3. Vana illa prudentia Imperium qui regit, praedonibus peior aestimatur. 4. Qui sine arte scit regere mundi deliciae et vera Felicitas est. 5. Duo ista qui bené scit, mundo recte proponitur ut exemplar bené regendi perfectissimum. 6. Qualis autem ille qui in tale exemplum proponitur? Ipsa est illa vere ab antiquis appellata Inscrutabilis naturae Virtus. 7. O virtutis illius abyssus! Ab humano ingenio quam remota! Ita dissimilis est omnibus quae conspicimus, ut prorsus sit incomprehensibilis. 8. Divino in Ente pervenit ad illud quod sublimissimus apex est et radix omnium, primarium Vü quod a se est independens et absolutissimum.

1. Magna flumina et mare quare vallibus imperant? 2. Quia ultro se ipsi subjiciunt, et inferiorem locum occupant, ideó multorum reges appellantur. 3. Inde est quod Sanctus quando dignatur homo fieri suam Divini Verbi naturam homini unitam omnibus inferiorem facit. Volens caput et princeps hominum fieri animam suam perdit. 4. Inde fit ut maneat hominum dominus ejusque imperium nulli grave sit. Praecedat omnes neminem possit laedere. 5. Mundus in dies ipso imperante maiore exultat laetitia, taedium non novit. 6. Quia ille cum nemine contendit ideó mundus sine repugnantiá ei se subjicit.

1. Omnes in mundo dicunt me Táo magnum esse nec creatis rebus similem. 2. Quia Magnus sum, ideó creatis rebus non videor similis. 3. Si similis sum, ideó quia duas naturas habeo et per unam sum similis. Doctrina ista subtilis est et a paucis intelligitur. 4. Ego tria pretiosa habeo; quae pretiose servo. 5. 1º Mitis sum et misericors. 2º Parcus sum et sobrius. 3º Humilis sum nec in mundo priorem locum habere quaero. 6. 1º Mitis sum et misericors, ideó vere fortis. 7. 2º Parcus sum immo pauper, et ideó munificus, et abundans. 8. 3º Humilis sum nec primas sedes ambio: ideo hominum princeps et Dominus fio. 9. (Quam diversi a meis hominum mores in hoc saeculo?) Qui misereri nescit, dicitur Fortis. Qui justas frugalitatis regulas nullas servat, Magnificus praedicatur. Cui natura statum in inferiori ordine dederat, contemnens illum et quocumque modo ad altiorem evehens se, ille optimus et magnus aestimatur. 10. Pestiferi isti mores. 11. Clementia in ipso bello certam habet Victoriam in pace firmat regimen et diuturnum facit. 12. Caelum clementes adjuvat in periculis, et propter clementiam clementer tuetur eos.

1. Qui bene milites suos instruit bellator non est. 2. Qui bene pugnat, sine irá pugnat. 3. Qui bene vincit hostes vicit sine ira et contentione. 4. Homines qui sibi bene servire facit, omnibus se subjicit. 5. Illa est ab antiquis tam laudata Virtus quae sine pugná vincit omnia. 6. Illa est decantata vera Fortitudo, quae sine vi homines trahit, et devincit. Haec illa virtus quae Sanctum aequiparat caelo. 7. Supremus ille virtutis apex ad quem respexit tota antiquitas.

1. Vetus proverbium de re bellicá ait: Nolo Dominus esse, sed hospes in terrá aliená, id est nolo aggressor esse, sed patriae defensor. Vel transversus digiti alieno in regno noli invadere, sed pro bono pacis pedem integrum cedere regni mei. 2. De illo qui ita paratum animum habet recté ab antiquis dictum est quod licet cogatur agere tamen sine actione sit. Ita enim in agendo non exit extra se qui nullo irae, cupiditatis, superbiae impetu movetur. Pugnat sine pugná. Contra hostem ita rem suam promovet, ac si nullus sit hostis. Sine milite vincit. 3. Maius in mundo malum non est quam bellum non timere vel quam hostem contemnere. 4. Malum hoc si leve aestimatur, pretiosissimus hominum sanguis funditur, pretiosissimaque virtus clementiae perditur. 5. Unde quando ad pugnam descenditur, illi certa victoria est, qui non sine dolore et comiseratione sanguinem in pretio fundit.

1. Doctrina mea est scitu facillima, facillima observatu. 2. Mundus tamen nec eam capere potest, nec observare. Unde hoc? 3. Quia doctrina mea, et opera mea internum in me principium habent. 4. Principium illud quia non cognoscitur, ideó nemo novit ego quis sim. 5. Qui me noverint valde pauci sunt Pretiosus enim sum, neque is qui exterius videor. 6. Hic sensus est antiqui illius adagii: Sancti vestis lana operit margaritas.

1. Scire nescire summum quid est. 2. Nescire scire malum grave est. 3. Eo ipso quod morbificatur ille morbus ideó non est morbus. 4. Sanctus sine illo morbo est. 5. Quia ille morbificat illum morbum, ideo morbus non est.

1. Populus ubi jam principis iram non timet nihil non audet ut jugum excutiat, resque communis ad extremum discrimen adducitur. 2. Ambitio principis non faciat terram angustiorem, et vectigalium magnitudine alendo populo insufficiente, numquam populus patriae pertaesus alias terras quaeret. Vitae si non taedet, neque patrii soli taedebit. 3. Quare Sanctus sibi semper attentus potentiam suam non ostentat. 4. Quia veré se amat non se pretiosum facit: vel quia recté sibi consulit non se talem aestimat, cujus felicitati et honori infelices populi unice servire debeant (immó potius eum se reputat qui populorum felicitati totum se debeat impendere). 5. Ergo illud resecat, istud amplectitur.

1. Summa potestas si vires subito exerat, mortem minatur et infert proximam. 2. Eadem potestas si sine vi aut impetu agit, licet minas intentet vel etiam poenas affligat, vitae tamen spem relinquit, aut etiam vitam. 3. Utroque illo modo in bonum aut in malum hominibus flagella eveniunt. 4. Irae (enim) caelestis causam quis potest investigare? 5. Unde ipse Sanctus in angustiis et poenis nobis exhibetur. 6. Caelestis Táo non altercatur, patienter sustinet: ideó in fine (aequissimum apparet ejus judicium) et perfecte vincit. 7. Silet et dissimulat sed tandem ex aequo retribuit pro cujusque meritis. 8. Non vocatus adest (vindex aut remunerans). 9. Lenté sed tutó consilia sua disponit et exequitur. 10. Caeleste rete sensim laxatur et extenditur: Non tamen frustra jacitur: sed certo ictu hominem involvit et absorbet.

1. Populus jam mortem non timet et ita assuevit (unde hoc?) 2. Quid faciat? continuis suppliciis et duro regimine quia terres illum, desperatione adactus mortem non timet sed optat. 3. Quanto consultius se populum non vexes, sorteque sua ita contentum facias, ut vitae jam non pertaesus, sed cupidus, mortem timeat. Fac ut ita sit. 4. Ac deinceps si reperiantur quidam facinorosi, nos ipsi illos apprehendemus et morte plectemus. 5. Quis vero improbabit? (Ita sit) vel quis vero talis erit? 6. Aeternus caelestis Iudex est qui solus pro suo jure morti adjicit. 7. Unde qui in terris homines mortem damnat. 8. Hinc vetus illud proverbium: Magni artificis loco securim tractat. 9. (Sed vide quod sequitur) qui magni artificis securi tractat, pauci reperiuntur qui sibi manus non invidant.

1. Populus fame perit: (unde hoc?) Quia frumentorum vectigalia nimia exiguntur, ideó populus fame perit. 2. Populus difficile regitur (unde hoc?). Quia qui imperant plus aequo prudentes sunt et nimis solliciti, (nec populum sibi tantisper permittunt). 3. Populus mortem contemnit (unde hoc?) Quia divitum exemplo ductus crassam et ipse vult vitam vivere id est quia corpori deditus vitam et ipse commodiorem et ciborum abundantiam quaerit, quam cum non obtineat miserum se aestimat, et mortem contemnit. 4. Corpoream illam vitam qui scit parvi facere, vere scit illam bené aestimare, et conservare ut decet.

1. Hominis membra si mollia sunt et flexibilia vita in eo est: contra veró corpus se rigescit, si inflexibile est, certum mortis est signum. 2. Idem videtur in herbis et arboribus et caeteris, quae quando vivunt ramos et folia tenera habent et viridantia: sicca et rigida sunt cum moriuntur. 3. Hinc generaliter concluditur quod quidquid durum ac rigidum est, ad mortem pertinet. Id est quod rigor et durities in regimine imperii finem designant. 4. Sicut econtra lenitas et suavitas in regimine, Imperio vitam et felicitatem afferunt. 5. Hinc rursus videre est parvi faciendam, nec proprie appellandam victoriam quae militum armis obtinetur. Solam eo nomine dignam victoriam Sancti, per lignum cui dignatur affigi, omnia sibi subjicientis. 6. Stet igitur quod irae et arrogantiae impetus longe inferior censendus sit, quippe qui minus aut nihil obtinet: lenitatis virtus, quae omnia vincit, longé sit anteponenda.

1. Caelestis Táo quam bené comparatur arcui? 2. (Scopo altior est, demittis illum; demissior est, attollis illum.) 3. Laxior est, tendis, (et tollis superfluum) nimis tensus laxas et suples quod deest. 4. Caelestis sapientiae (eodem modo ad medium et aequabilem statum omnia reducit) luxuria divitum resecare docet ut pauperum inopiam suppleat. 5. Contraria prorsus humana prudentia: spoliantur egeni et abundantes superfluunt. 6. Quis vero ille et ubi reperietur qui possit ac velit propriis bonis carere, iisque spoliare se ut mundi utilitati serviat? 7. Solus hoc facit Sanctus Táo substantialiter unitus. Omnibus indesinenter laborat: beneficiis ejus continuó replemur. Ipse ita agit ut in agendo non appareat. Merita sua non jactat, immo non vult agnosci. 8. Magnum ejus regiminis opus ex omni parte perfectum est. Summa ubique elucet sapientia. Ipse tanti operis laudem non quaerit: perfectum agendi modum silentio premit, et secreto occultat. 9. Quo vero praestantiori modo sapientiam suam commendare potest? Ita agere nonne est illam sublimiter praedicare?

1. In mundo nihil tenuis aquá, nihil mollius. 2. Et tamen repagula quaeque durissima ac firmissima ipsius vim non possunt vincere. 3. Quia dura illa corpora aquae cedere nesciunt, ideó ab eá comminuuntur aut superantur. 4. Infirmum superat forte: molle vincit durum. 5. Sapiens hoc dictum in ore omnium est: nemo habet in usu. 6. Eo refertur et priscae aetatis adagium de Sancto. 7. Qui recipit in se mundi sordes, ille vere dignus est xê 社 et ci 稷 sacrificia offerre. 8. Mundi mala qui sibi propria facit; ille vere mundi Rex et Dominus est. 9. Eximium illud adagium; habeatur licet ut paradoxum.

1. Post gravem injuriam reconciliatio facta est: (scriptae conditiones pacis duplici exemplari et communi sigillo munitae.) Odium tamen malé sopitum restat in corde: an veró ille qui tale servat odium vere Bonus censendus est? 2. Sanctus (Táo 道 unitus, non ita se gerit, immó violatum ab hominibus pactum secum initum dolet miseret ipsorum.) Pacti quidem exemplar servat apud se, non tamen ut illicó poenas repetat juxta pactas conditiones, (sed ut moneat, doceat, terreat, et ad poenitentiam revocet, conscriptae manent apud se violatae conditiones, et jus puniendi semper habet.) 3. Hoc Sancti exemplo vides quod virtute vere praeditus et aeternam rationem ducem sequens princeps (levis debet esse ad puniendum sed longanimitate utens invitet, hortetur, et urgeat) pactae scriptionis Dominus semper manens (minitetur poenas ut ad frugem revocet, lentissime vero puniat). 4. Contra qui sine virtute est, et Táo 道 non sequitur, (id est homo naturae suae impetum domare non assuetus) scriptarum et violatarum conditionum exemplar profert, statim pro jure suo saevit in delinquentes, eosque facile suppliciis addicit. 5. Caelestis sapientia privatum, ac terrenum affectum nescit: semper tamen favet mansueto, et clementi principi.

1. Parvi regni populus sejunctus est et moribus diversus. 2. Dentur illi mille regum armamenta et opes: iis non utitur. 3. Fac ut ibi homines graviter moriantur; nec tamen cupit e terra sua exire. 4. Dentur illi naves, dentur currus: non est qui velit conscendere. 5. Adsint licet loricati milites: nemo velit eos (in aciem) ordinare. 6. Ad hoc ibi devenitur ut populus ad priscum nodorum in funibus usum redeat. 7. Delectantur suis cibis. 8. Pulchras habent suas vestes. 9. Tranquillé domi vivunt. 10. Amant suos mores, et ritus. 11. Hujus regni cives et vicinorum incolae mutuo se conspiciunt. 12. Gallorum ex utraque parte cantus, canum latratus hinc inde audiuntur. 13. Populi (tamen) illi usque ad senectutem (immó usque) ad mortem nullum commercium habent inter se.

1. Sermo verus ornatus non est: ornatus sermo sincerus non est. 2. Qui vere bonus, non contendit: qui contendit, bonus non est. 3. Vere doctus eruditus non est: eruditus doctus non est. 4. Sanctus nihil aliunde sibi comparat aut accersit. 5. Quod homo sit, (non naturae necessitas) sed abundantia pietatis fecit. 6. Quó plus hominibus dat, eo plus habet. 7. Caelestis Táo natura ditat omnes, nemini nocet. 8. Eadem in Sancto natura hominum bono semper laborantem eum facit et nemini invidentem.