Глава 36
Исходные тексты
Мавандуй Лаоцзы А
將欲拾之,必古張之;將欲弱之,□□強之;將欲去之,必古與之;將欲奪之,必古予之。是胃微明。柔弱勝強。魚不脫於瀟,邦利器不可以視人。
Мавандуй Лаоцзы Б
將欲翕之,必古張之;將欲弱之,必古○強之;將欲去之,必古與之;將欲奪之,必古予□。是胃微明。柔弱朕強。魚不可說於淵,國利器不可以示人。
Ван Би
將欲歙之,必固張之;將欲弱之,必固強之;將欲廢之,必固興之;將欲奪之,必固與之。是謂微明。柔弱勝剛強。魚不可脫於淵,國之利器不可以示人。
Переводы
Д.П. Кониси (1894) →
То, что сжимается — расширяется.
То, что ослабевает — усиливается.
То, что уничтожается — восстановляется.
То, что лишается всего — имело все.
Все это называется то скрытым, то ясным.
Мягкое побеждает твердое, слабое — сильное.
Как рыба не может покинуть глубины, так страна не может оставаться без орудия.
Сильное орудие правления не должно быть показываемо народу.
Архим. Даниил (Сивиллов) (1828) →
Должно наблюдать осторожность в объявлении войны соседним государствам, несмотря на их незначительность.
Когда верховное Небо намеревается сократить границы какого-нибудь царства, то прежде сего дает ему случай расширять свои пределы; таким же образом оно поступает, когда намеревается ослабить какое-нибудь царство в силах. Чтоб истощить силы царства, оно наперед попускает ему на некоторое время сделаться могущественным. Но когда оно намеревается совсем разрушить какое-нибудь царство, то перед тем временем попускает ему достигнуть до известной степени величия и славы. А чтоб отнять у какого-нибудь царя его царство и передать его другому, то оно прежде попускает ему покорять чуждые племена и присоединять их к своему царству с тем, чтоб утолить в нем жажду к преобладанию и возбудить чувство признательности к благодеяниям, так многократно на него изливаемым. Кто постигает сии намерения Неба, тот может назваться опытным в делах, потому что он из опыта знает, что иногда и слабое царство сокрушает царство сильнейшее и могущественные народы падают от руки слабой. Как несвойственно рыбе отлучаться из глубины вод, так и царям земным не всегда безопасно обнажать меч на поражение иноплеменников.
Л.Н. Толстой (1910) →
То, что мягко, побеждает то, что твердо; то, что слабо, побеждает то, что сильно.
Другие переводы
English
Paul Carus (1913) →
THE SECRET'S EXPLANATION.
1. That which is about to contract has surely been expanded. That which is about to weaken has surely been strengthened. That which is about to fall has surely been raised. That which is about to be despoiled has surely been endowed.
2. This is an explanation of the secret that the tender and the weak conquer the hard and the strong.
3. As the fish should not escape from the deep, so with the country's sharp tools the people should not become acquainted.
John Chalmers (1868) →
Secret Intelligence
(Nature) when about to contract any creature, is sure first to expand it; when about to weaken, is sure first to strengthen; when about to bring down, is sure first to raise up; when about to take away, is sure first to give. This is what I call the secret understanding.
The tender and weak overcome the hard and the strong.
As the fish cannot leave the deep (and live), so the warlike weapons of a nation cannot be displayed before the people (without deadly peril).
James Legge (1891) →
Minimising the Light
When one is about to take an inspiration, he is sure to make a (previous) expiration; when he is going to weaken another, he will first strengthen him; when he is going to overthrow another, he will first have raised him up; when he is going to despoil another, he will first have made gifts to him: - this is called 'Hiding the light (of his procedure).'
The soft overcomes the hard; and the weak the strong.
Fishes should not be taken from the deep; instruments for the profit of a state should not be shown to the people.
Français
Stanislas Julien (1842) →
Lorsqu’une créature est sur le point de se contracter
(on reconnaît) avec certitude que dans l’origine elle
a eu de l’expansion.
Est-elle sur le point de s’affaiblir, (on reconnaît) avec
certitude que dans l’origine elle a eu de la force.
Est-elle sur le point de dépérir, (on reconnaît) avec
certitude que dans l’origine elle a eu de la splendeur.
Est-elle sur le point d’être dépouillée de tout, (on reconnaît) avec certitude que dans l’origine elle a été comblée
de dons.
Cela s’appelle (une doctrine à la fois) cachée et éclatante.
Ce qui est mou triomphe de ce qui est dur ; ce qui est
faible triomphe de ce qui est fort.
Le poisson ne doit point quitter les abîmes ; l’arme
acérée du royaume ne doit pas être montrée au peuple.
Léon Wieger (1913) →
A. Le commencement de la contraction suit nécessairement l’apogée de l’expansion. L’affaiblissement suit la force, la décadence suit la prospérité, le dépouillement suit l’opulence. Voilà la lumière subtile (que beaucoup ne veulent pas voir). Toute puissance et toute supériorité précédente, s’expie par la débilité et l’infériorité subséquente. Le plus appelle le moins, l’excès appelle le déficit.
B. Que le poisson ne sorte pas des profondeurs (où il vit ignoré mais en sécurité, pour se montrer à la surface où il sera harponné). Qu’un État ne fasse pas montre de ses ressources, (s’il ne veut pas qu’aussitôt tous se tournent contre lui pour l’écraser).
Deutsch
Reinhold von Plaenckner (1870) →
Sobald man aber den göttlichen Hauch eingeathmet, so breitet er sich sicher in uns aus und nimmt uns ganz ein, und dann stärkt er den Schwachen, stützt den Verlassenen, leitet den Verirrten wieder aufrichtend auf den rechten Weg.
Dies nennt man die geistige Verklärung, bei welcher unser reineres, besseres Selbst die Oberhand über den gröbern Theil unsers Seins gewinnt, und wobei die unsichtbare Seele den materiellen Theil unsers Selbst, den Körper, in der Gewalt hat.
So wenig man aber vermag den Fisch aus seinem Elemente, der Tiefe, zu ziehen, sowenig sind oft die besten Massregeln und die schärfsten Institutionen des Reichs, selbst Waffengewalt und das Richtschwert nicht im Stande, die Menschen zu überzeugen, zu belehren, zu warnen und zu bessern.
Victor von Strauß (1870) →
Was sich einziehen will, hatte sich sicherlich ausgedehnt; was schwach werden will, war sicherlich stark geworden; was fallen will, war sicherlich aufgestiegen; was sich entreissen will, hatte sich sicherlich mitgetheilt. Das heisst: Verborgenes wird klar. Weich und Schwach überwindet Hart und Stark. Der Fisch darf die Wassertiefe nicht verlassen; des Landes scharf Geräth, nicht darf man es den Menschen zeigen.
Richard Wilhelm (1911) →
Geheime Erleuchtung
Was man zusammenziehen will,
das muß man erst sich richtig ausdehnen lassen.
Was man schwächen will,
das muß man erst richtig stark werden lassen.
Was man beseitigen will,
das muß man erst richtig sich ausleben lassen.
Wo man nehmen will,
da muß man erst richtig geben.
Das heißt die geheime Erleuchtung.
Das Weiche siegt über das Harte,
Das Schwache siegt über das Starke.
Den Fisch darf man nicht der Tiefe entnehmen.
Des Reiches Förderungsmittel darf man nicht den Leuten zeigen.
Оригиналы текстов
Для этой главы пока нет источников